Novo nemačko istraživanje otkriva da promene u sposobnosti detektovanja mirisa mogu godinama pre pojave zaboravnosti ukazati na ranu fazu bolesti
Naučnici sa Nemačkog centra za neurodegenerativne bolesti i Univerziteta Ludwig-Maximilians u Minhenu objavili su rezultate istraživanja koje bi moglo promeniti način na koji prepoznajemo prve simptome Alchajmerove bolesti. U studiji, čiji su rezultati nedavno predstavljeni, istraživači su pokazali da se smanjenje čula mirisa može pojaviti i do nekoliko godina pre nego što se jave klasični problemi sa pamćenjem.
insert_image(“woman smelling flower, elderly, neuroscience, brain health”)
Tim je najpre proučavao zdrave miševe i one sa Alchajmerovom bolešću, obraćajući pažnju na deo mozga poznat kao locus coeruleus i njegovu vezu sa olfaktornim bulbom, regijom koja je odgovorna za prepoznavanje mirisa. Otkriveno je da kod mladih miševa sa Alchajmerom dolazi do ranog oštećenja nervnih vlakana u ovom delu mozga, i to mnogo pre nego što se razviju tipične promene povezane sa bolešću. Ove promene su potvrđene i kroz analize moždanog tkiva kod ljudi, uključujući PET snimanja kod pacijenata sa dijagnostikovanom bolešću.
Naučnici su primetili da imunološke ćelije u mozgu, poznate kao mikroglije, počinju da funkcionišu nepravilno i uklanjaju nervne veze između locus coeruleus i olfaktornog bulba. Posledica toga je gubitak čula mirisa, što se može primetiti mnogo ranije od gubitka pamćenja. „Naša studija sugeriše da promene u nervnim vlaknima koje povezuju ova dva dela mozga mogu signalizirati mikroglijama da su ta vlakna oštećena, zbog čega ih razgrađuju“, izjavio je Lars Pedžer, jedan od članova istraživačkog tima.
Uzrok ovog procesa je, kako navodi tim, promena u poziciji masne kiseline fosfatidilserina na membrani nervnih vlakana, što mikroglijama daje signal za razgradnju. „Prisutnost fosfatidilserina na spoljašnjoj strani ćelijske membrane poznat je kao signal ‘pojedite me’ za mikroglije“, objasnio je Pedžer.
Iako se još ne zna šta tačno izaziva ove promene, nalazi podržavaju tezu da osetljivost na mirise može biti važan rani indikator kognitivnog propadanja. Kako objašnjava profesor Joakim Herms, vođa istraživačkog tima: „Problemi sa čulom mirisa kod Alchajmera dugo su bili predmet diskusije, ali naši rezultati ukazuju na imunološki mehanizam i pokazuju da se ovi procesi javljaju u najranijim fazama bolesti.“
Za žene, koje često brinu o zdravlju porodice i sopstvenoj dobrobiti, ova saznanja mogu pomoći da se na vreme obrati pažnja na suptilne promene u svakodnevnim navikama, poput slabije osetljivosti na mirise. Prvi simptomi često ostaju neprimećeni, pa je važno, posebno u zrelijim godinama, obratiti pažnju i na ovakve signale tela. Pravovremena dijagnostika može značiti bolji kvalitet života i sporije napredovanje bolesti.