Virusna infekcija najčešće pogađa mališane, a osip i ranice su glavna obeležja
Bolest usta, šaka i stopala (poznata i kao HFMD) je zarazna virusna infekcija koja se najčešće javlja kod beba i dece mlađe od pet godina. Ova bolest je karakteristična po osipu u obliku plikova koji se obično pojavljuje na dlanovima i tabanima, kao i po bolnim ranama u ustima. HFMD se lako širi među decom, posebno u kolektivima kao što su jaslice i vrtići, zbog bliskog kontakta i čestih interakcija.
Uzročnici bolesti su različiti enterovirusi, a najčešći je koksaki virus. Iako se bolest može javiti tokom cele godine, ipak su slučajevi češći u toplijim mesecima. Tipični osip može zahvatiti i druge delove tela, uključujući grudi, leđa, ruke, noge, pa čak i genitalije i zadnjicu. Infekcija je moguća i kod odraslih, iako su deca znatno podložnija. Zbog različitih vrsta virusa, jedno dete može oboleti više puta tokom detinjstva.
Virus se prenosi prvenstveno oralnim putem, ali može biti prisutan i u iscetku iz nosa i grla, plikovima na koži, stolici, kao i u kapljicama koje se oslobađaju kašljanjem ili kijanjem. Najčešći simptomi pojavljuju se u dve faze. Prva faza uključuje simptome nalik blagom gripu – blago povišenu temperaturu, grlobolju, curenje nosa, bol u stomaku i smanjen apetit. Ovi simptomi obično traju dva do tri dana i potom se povlače.
U drugoj fazi dolazi do pojave specifičnog osipa na dlanovima i tabanima, a moguće i na laktovima i kolenima, kao i do stvaranja bolnih rana u ustima. Upravo ovi simptomi najviše zabrinjavaju roditelje i olakšavaju prepoznavanje bolesti. HFMD je obično blaga i prolazi spontano u roku od sedam do deset dana, ali deca mogu biti razdražljiva zbog neprijatnosti i bola, posebno prilikom jela i pijenja.
S obzirom na to da je bolest vrlo zarazna, preporučuje se pojačana higijena ruku, izbegavanje bliskog kontakta sa zaraženima i često pranje igračaka i površina. Najugroženija su deca u kolektivima, gde se virus širi brže zbog zajedničkog korišćenja prostora i predmeta. Iako retko, odrasli takođe mogu razviti simptome, a kod njih se bolest obično javlja u blažem obliku. Važno je obratiti pažnju na simptome kod dece, posebno u periodima kada su epidemije češće, kako bi se na vreme sprečilo dalje širenje infekcije.