Novo istraživanje ističe kako poremećaji sna mogu signalizirati promene u mozgu pre pojave problema sa pamćenjem
Nesanica i poremećaji sna nisu retka pojava, naročito kod žena srednjih i starijih godina, ali novo američko istraživanje upozorava da ovakvi problemi mogu biti jedan od prvih znakova razvoja Alchajmerove bolesti. Naučnici sa Univerziteta Kentaki otkrili su da promene u mozgu povezane sa ovom bolešću mogu početi mnogo ranije nego što se misli, često godinama pre nego što se jave prvi ozbiljni problemi sa pamćenjem.
Prema rezultatima istraživanja, oštećenje moždanih ćelija nastaje zbog nakupljanja proteina zvanog tau. Ovaj protein može poremetiti normalnu funkciju neurona, odnosno moždanih ćelija odgovornih za san i budnost. Kada tau proteini poremete način na koji mozak koristi energiju, dolazi do povećane proizvodnje glutamata – hemijske supstance koja, kada je ima previše, ‘drži’ mozak u stanju stalne budnosti. To dovodi do teškoća sa zaspanjem, nemogućnosti da se dostignu duboke faze sna i slabijeg osećaja odmora nakon spavanja.
Ovo otkriće ima poseban značaj za žene, budući da su one češće pogođene Alchajmerovom bolešću, a i same poremećaje sna navode kao čest problem, posebno u periodu menopauze ili u starijem životnom dobu. Zbog toga je važno da svaka žena koja duže vreme ima nesanicu, posebno ako je u rizičnoj starosnoj grupi ili ima porodičnu istoriju demencije, razgovara sa svojim lekarom.
Jedna od autorki studije, dr Shannon Macauley, ističe: “Kao da je mozak deteta koje ne može da se umiri i zaspi – takva je situacija kada je glutamat stalno povišen.”
Naučnici su primetili da se ove promene mogu javiti i pre nego što se tau proteini počnu jasno grupisati u čvoriće, što ukazuje da problemi sa snom mogu biti veoma rani pokazatelj promena u mozgu. Iako su dosadašnji eksperimenti sprovedeni uglavnom na životinjskim modelima, rezultati mogu pomoći lekarima da ranije prepoznaju potencijalne znake bolesti kod ljudi.
Zanimljivo je da između lošeg sna i Alchajmerove bolesti postoji svojevrstan začarani krug – bolest dovodi do poremećaja sna, dok loš san može ubrzati napredovanje promena u mozgu. Lekari ističu da briga o kvalitetu sna može biti važna mera prevencije.
Pojedini lekovi koji utiču na moždani metabolizam, a koji se već koriste za druge bolesti poput epilepsije, mogli bi u budućnosti pomoći u ublažavanju ovih simptoma. Međutim, o upotrebi bilo kakve terapije odlučuje isključivo lekar.
Za sve žene koje imaju dugotrajne probleme sa snom, savet je da obrate pažnju na signale svog tela, vode dnevnik spavanja i obavezno potraže savet stručnjaka. Samo lekar može postaviti tačnu dijagnozu i preporučiti odgovarajući tretman.
