Povišena sedimentacija može biti znak upale ili bolesti, ali kod žena često ima bezazlena objašnjenja – važno je znati kada je vreme za posetu lekaru
Sedimentacija eritrocita, poznata i kao brzina taloženja crvenih krvnih zrnaca, jedna je od najčešćih laboratorijskih analiza koja se koristi za otkrivanje postojanja upale ili drugih zdravstvenih problema u telu. Ova analiza posebno je relevantna za žene svih uzrasta, jer vrednosti mogu varirati tokom trudnoće, menopauze, kao i zbog hormonskih promena ili uzimanja pojedinih lekova.
Povišena sedimentacija često se javlja kod različitih stanja – od običnih prehlada, infekcija, zubobolje, do ozbiljnijih bolesti kao što su upala pluća, autoimune bolesti, pa čak i kod pojedinih maligniteta. Ipak, važno je znati da sama po sebi, povišena vrednost ovog parametra nije razlog za paniku, već signal da je potrebno dodatno ispitivanje.
Normalne vrednosti sedimentacije razlikuju se po polu i godinama: kod žena mlađih od 50 godina smatra se normalnim da sedimentacija iznosi do 20 mm/h, dok za žene starije od 50 godina gornja granica raste do 30 mm/h. Kod dece, ove vrednosti su niže, a kod trudnica i osoba starijeg doba mogu biti blago povišene i bez postojanja bolesti.
Povišena sedimentacija može nastati kada u telu postoji upalni proces – tada jetra proizvodi više proteina koji utiču na slepljivanje crvenih krvnih zrnaca, zbog čega ona brže padaju na dno epruvete tokom laboratorijske analize. Međutim, stručnjaci naglašavaju da su za tačnu procenu zdravstvenog stanja potrebni i drugi nalazi, kao što su biohemijske analize krvi, CRP (marker upale), analiza urina i detaljan klinički pregled.
„Sedimentacija je korisna kao orijentacioni test, ali nikada ne treba donositi zaključke na osnovu jednog rezultata. Povišene vrednosti mogu biti posledica brojnih, i često benignih, uzroka, uključujući trudnoću, gojaznost ili upotrebu određenih lekova“, ističe dr Ivana Petrović, specijalista interne medicine.
Kod vrednosti sedimentacije iznad 100 mm/h, lekari najčešće preporučuju dodatne analize, jer tada postoji sumnja na ozbiljniju infekciju ili maligno oboljenje. Takođe, kod autoimunih bolesti, kao što su reumatoidni artritis ili lupus, sedimentacija može biti veoma visoka, ali za postavljanje dijagnoze neophodna je detaljna procena simptoma, porodične i lične istorije bolesti i dodatna laboratorijska ispitivanja.
Za žene koje dobiju rezultate sa povišenom sedimentacijom, najvažnije je da ne donose zaključke samostalno, već da svoje nalaze pokažu lekaru. Povišena sedimentacija nije specifičan pokazatelj gde se i zbog čega javlja upala, pa je uvek potrebno sagledati širu sliku i ostale laboratorijske parametre.
Praktičan savet za sve žene je da redovno kontrolišu opšte zdravstveno stanje i, ukoliko primete dodatne simptome kao što su temperatura, gubitak telesne mase, umor ili bolovi u zglobovima, što pre potraže savet stručnjaka.
Za tačnu dijagnozu i savet obratite se lekaru.