Novo istraživanje otkriva vezu između sna dužeg od 8,5 sati i ranih promena u mozgu
Žene koje redovno spavaju duže od 8,5 sati tokom noći mogle bi imati viši rizik od ranih neuroloških promena povezanih sa Alchajmerovom bolešću. Pre svega, ovo sugeriše novo istraživanje sprovedeno na više od 2.400 ispitanika u Sjedinjenim Američkim Državama, gde su više od polovine učesnika bile žene. Istraživači su ispitivali navike spavanja i analizirali krvne biomarkere povezane sa ovom bolešću. Na taj način su otkrili da produžen san može biti tihi signal na koji treba obratiti pažnju.
Zdravstveni problem koji istraživanje ističe je povezanost između dužine sna i ranih znakova Alchajmerove bolesti. Ovu bolest karakteriše postepeno slabljenje pamćenja i mentalnih sposobnosti, što posebno zabrinjava žene jer one češće žive duže i samim tim su izloženije riziku. Istraživanje je pokazalo da su osobe koje spavaju više od 8,5 sati imale povišene vrednosti p-tau181 proteina u krvi. Ovaj protein je jedan od ključnih pokazatelja rane neurodegeneracije, što znači da dug san može biti prvi signal da se u mozgu dešavaju promene mnogo pre pojave problema sa pamćenjem.
Kako dužina sna utiče na biomarkere Alchajmerove bolesti
U istraživanju su učestvovali ispitanici prosečne starosti oko 70 godina. Među njima, 14,9 odsto je spavalo više od devet sati tokom noći. Osim toga, utvrđeno je da su duže spavale upravo starije žene, kao i osobe sa depresijom ili dijagnostikovanom demencijom. Naučnici su analizirali četiri važna biomarkera: fosforilisani tau protein (p-tau181), ukupni tau protein, laki lanac neurofilamenta i glijalni fibrilarni kiseli protein. Ipak, samo je p-tau181 pokazao jasnu vezu sa dužim trajanjem sna.
Kao rezultat toga, žene koje primete da im je potreban neobično dug san mogu to shvatiti kao signal da se konsultuju sa lekarom, posebno ako postoji porodična istorija demencije ili druge promene u pamćenju. Pored toga, produžen san prati i češća upotreba antidepresiva i prisustvo depresije, što dodatno ističe važnost praćenja mentalnog zdravlja.
Zašto je rano otkrivanje bolesti važno za žene
Rana dijagnoza Alchajmerove bolesti izuzetno je važna jer omogućava primenu savremenih terapija i planiranje podrške u svakodnevnom životu. Žene su posebno pogođene jer često preuzimaju brigu o članovima porodice, ali su i same češće u riziku zbog dužeg životnog veka. „Rano prepoznavanje znakova, kao što je promena u trajanju sna, može značiti više vremena za organizovanje podrške i donošenje važnih odluka,“ naglašava dr Ana Petrović, specijalista neurologije.
Međutim, treba imati na umu da dug san nije uvek znak bolesti. „Važno je posmatrati promene u kontekstu celokupnog zdravlja i drugih simptoma. Nije svaki duži san alarm za uzbunu, ali ako ga prate problemi sa pamćenjem ili promene raspoloženja, savetujem konsultaciju sa lekarom,“ dodaje dr Petrović.
Praktični saveti i kada potražiti pomoć
Ako primetite da redovno spavate duže od osam i po sati, a uz to doživljavate promene u pamćenju, koncentraciji ili raspoloženju, obratite pažnju na te signale. Pored toga, ako u porodici postoji istorija Alchajmerove bolesti, preporučuje se redovna kontrola i razgovor sa stručnjakom za mentalno zdravlje. Pravilna ishrana, fizička aktivnost i dobar socijalni život takođe mogu značajno smanjiti rizik od kognitivnog pada.
Na kraju, zapamtite: samo lekar može postaviti pravu dijagnozu i preporučiti adekvatnu terapiju. Za tačnu dijagnozu i savet obratite se lekaru.