Dugoročno praćenje zdravlja srca je važno za žene koje su prošle kroz terapiju raka, jer rizik od oštećenja može trajati godinama.
Mnoge žene koje su lečene od raka suočavaju se sa pitanjem kako lečenje može uticati na njihovo srce. Tema „kardiotoksičnost posle lečenja raka“ postaje sve značajnija, posebno jer se problemi sa srcem mogu javiti i mnogo godina nakon završetka terapije. Pre svega, kardiotoksičnost označava oštećenje srca koje nastaje kao posledica određenih lekova protiv raka ili zračenja područja grudnog koša. Ovaj problem može pogoditi žene svih uzrasta, ali se posebno odnosi na one koje su primale terapiju za rak dojke. Prema novijim istraživanjima, simptomi kardiotoksičnosti mogu se javiti i desetak ili dvadeset godina nakon tretmana.
Koje žene imaju povećan rizik od kardiotoksičnosti posle lečenja raka
Zbog toga je važno da svaka žena koja je prošla kroz terapiju raka, posebno one koje su lečene od raka dojke, ostane pod stalnim nadzorom lekara. Najveći rizik od razvoja kardiotoksičnosti imaju žene koje su tokom terapije primale antracikline (vrsta hemoterapije) ili trastuzumab, kao i one koje su bile izložene zračenju grudnog koša. Takođe, deca i adolescentkinje koje su lečene od malignih bolesti, kao što su leukemija ili sarkom, mogu imati posledice na srcu koje se pojavljuju kasnije u životu. Na kraju, rizik zavisi i od ukupne doze leka, vrste terapije i uzrasta u trenutku lečenja.
Simptomi na koje treba obratiti pažnju
Simptomi kardiotoksičnosti često su neupadljivi, ali ne treba ih zanemariti. Umor tokom svakodnevnih aktivnosti, osećaj gušenja pri penjanju uz stepenice ili dok ležite, oticanje članaka, kao i lupanje srca koje ranije nije postojalo, mogu biti prvi znaci problema. Osim toga, naglo povećanje telesne težine tokom nekoliko dana, bez jasnog razloga, može ukazivati na zadržavanje tečnosti. Zbog toga je važno da žene, čak i deset ili petnaest godina nakon lečenja, obrate pažnju na ove promene.
Dr Francisco Sebastián Palacid, specijalista nuklearne medicine i koordinator kardiološke radne grupe iz Španije, ističe: „Kardiotoksičnost posle lečenja raka može se javiti tokom same terapije ili u prvoj godini nakon nje. Kod pojedinih pacijentkinja simptomi se javljaju i decenijama kasnije, naročito ako su lečene u detinjstvu.”
U međuvremenu, izabrani lekar ima ključnu ulogu u praćenju zdravlja srca nakon što se završi onkološko lečenje. On treba da proceni da li su potrebni dodatni pregledi kada se pojave simptomi poput umora, oticanja ili nedostatka vazduha.
Kardiotoksičnost posle lečenja raka: studije pokazuju dugotrajan rizik
Jedna klinička studija iz 2024. godine analizirala je podatke više od 10.000 žena koje su lečene od raka dojke. Rezultati su pokazali da je kod pacijentkinja koje su primale antracikline ili trastuzumab rizik od srčane slabosti bio značajno veći, i to i deset godina nakon postavljanja dijagnoze. Ipak, to ne znači da će svaka žena razviti ove probleme, ali ukazuje na važnost procene rizika i dugoročnog praćenja.
Na kraju, stručnjaci naglašavaju da simptomi kardiotoksičnosti sami po sebi ne znače da je srce sigurno oštećeno. Međutim, oni su jasan signal da se obratite lekaru i proverite stanje srca, naročito ako spadate u rizičnu grupu. Ako ste prošli kroz lečenje raka, redovno obaveštavajte svog lekara o svim novim simptomima.
Za tačnu dijagnozu i savet obratite se lekaru.